CODE System

Nếu bạn thích ghi lại kiến thức để nhớ và đọc lại khi cần, bài viết này có thể hữu ích. Mình sẽ kể về một phương pháp quản lý tri thức cá nhân — Personal Knowledge Management (PKM).

---

Hành trình take note

Mình bắt đầu viết lại những kiến thức cũng như những cảm nhận cá nhân từ những năm cấp 3. Lúc đó thì mình cũng chỉ nghĩ là mình có cái chỗ để note rồi lưu lại, khi nào có cần thì mở ra đọc là được rồi. Nhưng dần theo thời gian, mình dần ít đọc lại các kiến thức đó (có những note mình chỉ viết rồi để nó ở đó luôn), có đọc thì mình chỉ đọc lại những cái mới viết. Mình bắt đầu tìm kiếm những kĩ thuật chuyên sâu về take note, sau một thời gian thì mình tìm thấy video của anh Ali — anh có một channel YouTube hơn 3 triệu người theo dõi và là một người rất thích tìm tòi các kĩ thuật để cải thiện khả năng làm việc. Mình biết đến CODE System và rộng hơn là Second Brain từ đó. Mình bắt đầu dùng Notion để tạo nên 1 nơi sẽ lưu lại tất cả những “legacy” trong cuộc đời mình. Lúc đó cũng hừng hực khí thế lắm, nhưng làm được 1 lúc thì cũng bó tay vì không biết dùng những kiến thức nâng cao của Notion về database và link các database.

Mọi thứ cứ dừng lại ở đó cho đến một ngày đẹp trời khoảng 1 năm trước, mình xem được podcast từ anh Hiếu về hành trình đọc sách của anh. Trong một đoạn ngắn, anh có nhắc đến việc xây dựng một nơi lưu trữ tất cả những kiến thức. Mình nghĩ anh đang nhắc đến khái niệm Second Brain và mình đã bắt đầu có động lực xây dựng lại những “legacy” của mình từ đó. Lúc này thông minh hơn một tý rồi nên mình cũng học được cách dùng Notion về database.

Nãy giờ chém gió cho nó vui tý. Ok, mình sẽ bắt đầu vào chuyên sâu!

CODE System

CODE là phương pháp gồm bốn bước: Capture, Organize, Distill và Express, do Tiago Forte giới thiệu trong Building a Second Brain. Mình dùng nó để ghi lại, tổ chức, chắt lọc rồi vận dụng những gì đã học. Giới thiệu CODE của Tiago Forte.

CODE System là một hệ thống giúp:

• Ghi lại thông tin đáng giữ. (Capture)
• Sắp xếp thông tin có tổ chức. (Organize)
• Chắt lọc những ý quan trọng để dễ dùng lại. (Distill)
• Vận dụng hoặc chia sẻ điều đã học. (Express)

1. Capture

Đây là giai đoạn ta bắt đầu từ việc học không ghi chép sang ghi chép. Có rất nhiều cách thức để take note khác nhau như:

• Note các ý chính
• Note các từ khóa
• Note bằng cách hiểu của mình
• Note kèm những ghi âm của mình giải thích cách hiểu đó (ít phổ biến ở Việt Nam)
• …

2. Organize

Cùng với việc take note, mình tổ chức các ghi chú để dễ dùng lại khi cần. Theo CODE, việc sắp xếp hướng tới những gì mình muốn làm với thông tin ấy. Trong cách dùng của mình, liên kết các ghi chú còn giúp tìm được những ý liên quan mà đôi khi mình không nhớ tới.

Ví dụ, mình có thể chia ghi chú thành nhiều folder riêng biệt: folder chứa nội dung các môn học, folder chứa các sách, folder chứa các bài viết cá nhân,… Cách này vẫn có thể phù hợp, nhưng với mình nó có một hạn chế khi muốn tìm các ý liên quan ở nhiều chủ đề. Ví dụ ta muốn tìm các kiến thức về tình yêu, lúc này ta sẽ nhớ là mình viết về chủ đề tình yêu ở đâu rồi vào đấy đọc. Tuy nhiên cũng có rất nhiều các nơi khác bạn cũng viết liên quan về tình yêu ví dụ: hành trình tự do tài chính, gia đình, con cái,… Bạn vẫn có thể tìm kiếm các kiến thức liên quan đó bình thường, nhưng sẽ mất nhiều thời gian hơn và đôi khi sẽ bỏ sót một vài luận điểm quan trọng nào đó.

Khi gặp một vấn đề gì đó thì một người không take note thường sẽ bắt đầu với 1 trang giấy trắng và dùng trí nhớ của mình để liệt kê các luận điểm. Mình đồng ý là ta vẫn có thể có nhiều cách khác và nhanh nhất chắc là Google, tuy nhiên với vài cú click chuột thì người có dùng CODE System đã có 1 loạt các luận điểm và luận cứ, không những thế sức mạnh của việc Organize chuẩn là nó sẽ kèm theo những thông tin trên trời dưới đất nào đó mà cũng liên quan đến chủ đề đó. Biết thật nhiều kiến thức là quá tốt, nhưng sẽ tốt hơn bội lần nữa nếu chúng ta liên kết các kiến thức với nhau.

“Sự sáng tạo chỉ là sự kết hợp nhiều thứ.” — Steve Jobs

3. Distill

Distill là chắt lọc ghi chú để làm nổi bật phần cốt lõi, thay vì giữ mọi thông tin ở cùng một mức độ quan trọng. Có thể tóm tắt bằng lời của mình hoặc đánh dấu những ý đáng dùng lại.

Bên cạnh bước chắt lọc đó, mình còn có một cách ôn lại ghi chú. Một bước ngoặt đến khi mình biết tới Readwise từ anh Hiếu: công cụ này gửi lại những mẩu kiến thức vào mail để mình đọc hằng ngày. Với mình, việc gặp lại chúng giúp giảm bớt những lần được hỏi mà không nhớ ra, đến khi nghe câu trả lời mới thốt lên: “Ủa này mình học rồi mà ta!” Đây là cách ôn lại mình dùng thêm, không phải định nghĩa của Distill.

4. Express

Với mình, Express là bước giúp việc học đi xa hơn những ghi chú. Một cách mình thấy hữu ích là diễn giải kiến thức bằng cách hiểu của mình rồi chia sẻ với người khác. Nếu bạn đã từng thuyết trình thì bạn có thể sẽ nhận thấy là các kiến thức đó mình vẫn còn nhớ rất rõ (hoặc không). Thuyết trình giúp bạn có thời gian nghiên cứu kĩ hơn và cũng sẽ nhận được các câu hỏi từ những người nghe để mở rộng các kiến thức đấy.

Hoặc như mình đang viết bài viết này để Express kiến thức CODE System, mình cũng đã phải tìm tòi đọc lại nhiều nguồn khác nhau để có thể hiểu các chi tiết nhỏ hơn.

Ví dụ 1 góc nhỏ trong việc tổ chức các kiến thức của mình. Mình chia các luận điểm từ liên quan nhất, kém liên quan hơn và đến các luận điểm phản biện. Mở từng luận điểm sẽ là hàng loạt các luận cứ nhỏ hơn, các trang web mình đã đọc, các câu quote hay, các highlight trong sách của mình,… Và chỉ với tổ hợp Control + F, mình có thể đi đến bất kì đâu mà không cần phải mở một cách thủ công.

---

P.S. Second Brain là một khái niệm cao hơn CODE System — nơi đúng nghĩa là Second Brain. Mình như có một bộ não khác, những thứ máy móc cần nhớ thì mình quăng vào đấy hết, để First Brain có một cảm giác luôn thoải mái. Và với một cảm giác luôn thoải mái, mình đã có thể sống một cuộc sống Hygge — Hạnh phúc từ những điều nhỏ nhặt.